"Haberdar olun, hazırlıksız yakalanmayın!"

Maksimum Yağışlar Şiddet ve Tekerrür Analizleri

Günümüzde can ve mal kayıplarına neden olan sel ve taşkınların kontrolü, her çeşit su yapısı (baraj, gölet, sulama ve drenaj kanalları, kanalizasyon vb.) tasarımında, taşkın kontrol işlerinin planlama ve projelendirilmesi, mevcut kaynakların optimal kullanımı göz önünde bulundurularak yapılmaktadır. Bu durum yağış değerlerinin güvenilir biçimde toplanması ve geleceğe yönelik doğru biçimde tahmin edilmesi gereğini ortaya çıkarmaktadır.

Türkiye Maksimum Yağışları ve Tekerrür Analizlerinde en az 10 yıl güvenilir gözlemi olan plüviyograflı (yazıcı yağışölçer) istasyonlarımızın yağış verileri kullanılmaktadır. Yıllık olarak standart zamanlardaki (5, 10, 15, 30 dk, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 12, 18 ve 24 saat) maksimum yağış değerleri tespit edilir. Yağış-Şiddet-Süre Tekerrür analizleri yapılarak 2, 5, 10, 25, 50 ve 100 yıllık tekerrür periyotlarında olması muhtemel yağış miktarı hesaplanır. Bu hesaplamalarda kullanılan olasılık yoğunluk fonksiyonları;

Yağışların çeşitli büyüklükleri ve bunların frekansları arasındaki ilişkiyi veren yağış frekans değerleri, diziye en iyi uyan olasılık dağılım fonksiyonlarının Khi Kare ve Kolmogrov-Simirnov uygunluk sınamalarından geçirilerek belirlenmesiyle gerçekleşmektedir.

Şiddetli Yağış: Belirli zaman içinde belirli miktarda su bırakan yağışları Şiddetli Yağış olarak tanımlanır ve aşağıdaki formülle ifade edilir.

Formül 01

R= Yağış Miktarı (mm) t= Yağışın devam süresi (dk)

Standart zamanlardaki hesaplanan şiddetli yağış eşik miktarları aşağıda verilmektedir.

Süre (dk)Yağış Miktarı (mm)Süre (dk)Yağış Miktarı (mm)
55.024033.2
107.130036.7
158.636039.7
3012.248044.7
6017.172052.0
12024.0108058.1
18029.0144060.0

Standart Zamanlardaki Ekstrem Yağışlar

Ülkemizde standart zamanlarda görülen en yüksek yağış miktarları, yer ve tarihlerini içeren tablo aşağıda verilmiştir.

Süre (dk)Miktar (mm)YerTarih
5 DK50,5HOPA07.07.1988
10 DK.60.6HOPA07.07.1988
15 DK.70.7HOPA07.07.1988
30 DK.90.9HOPA07.07.1988
1 SA.131.0ANTALYA03.11.1995
2 SA.180.5ANTALYA03.11.1995
3 SA.230.9MARMARİS11.12.1992
4 SA.332.3ANTALYA04.11.1995
5 SA.374.3ANTALYA04.11.1995
6 SA.390.3ANTALYA04.11.1995
8 SA.410.4ANTALYA04.11.1995
12 SA.428.1ANTALYA04.11.1995
18 SA.464.8MARMARİS10-11.12.1992
24 SA.466.3MARMARİS10-11.12.1992

2015 Yılı Standart Zamanlardaki Maksimum Yağışlar

2015 yılında standart zamanlarda en yüksek yağış değerleri, Adana, Etimesgut, Hopa, Marmaris’te gerçekleşmiştir. Yalova Meteoroloji İstasyonunda Eylül ayında 5 dakikada 25.1 mm yağış düşerken, Hopa Meteoroloji İstasyonunda Ağustos ayında 24 saatte 287.2 mm yağış görülmüştür. 5 dakikada Yalova’da ve 60 dakikada Adana’da ve 24 saatte Hopa’da gerçekleşen şiddetli yağışların tekerrür periyodu 100 yıldan fazladır.

Yalova’da 5 dakikada ölçülen 25.1 mm, Etimesgut’ta 30 dakikada ölçülen 56.3 mm, Adana’da 60 dakikada ölçülen 92.6 mm ve Hopa’da 24 saatte ölçülen 287.3 mm yağış uzun yıllarda görülen ekstrem(en yüksek) yağış değerleridir.

Tablo 01

Tablo 02

2015 Yılı 5 Dakikalık Maksimum Yağışların Dağılışı

2015 Yılı 1 Saatlik Maksimum Yağışların Dağılışı

2015 Yılı 6 Saatlik Maksimum Yağışların Dağılışı

2015 Yılı 24 Saatlik Maksimum Yağışların Dağılışı